Czkawka

Pomyślałam, że napiszę coś o tym, bo ostatnio sama dostałam:

SKĄD TA NAZWA

Czkawka z łaciny singultus pochodzi od słowa singult, które oznacza “łapanie oddechu podczas płaczu” [1].
Jakby się uprzeć to “łkanie” i  “czkanie” po polsku też brzmią podobnie.

SKĄD TEN DŹWIĘK

Przez  powietrze. A dokładniej przez to, że przepona i mięśnie międzyżebrowe kurczą się (pomagają wtłaczać powietrze do płuc/ zwiększają potencjalną możliwą objętość do pobrania) w czasie gdy przepływ powietrza jest zamknięty przez głośnię. Wdychane powietrze odbija się od zamkniętej głośni, która normalnie jest otwarta w tym czasie. Stąd ten charakterystyczny dźwięk [2].
Na co dzień u zdrowego człowieka nasz układ mięśni wspomagających oddychanie działa kompatybilnie bez spontanicznych “donośnych” akcji, w celu przypomnienia o swoim istnieniu (całe szczęście).

CZYJA TO WINA

W przypadku mojej minionej czkawki, no cóż moja. Nauczka dla mnie:
Liczy się nie tylko jakość jedzenia, ale również jakość jedzenia.
If You know what I mean.
Sześcioma słowami: Jedzmy smaczne jedzenie w normalnym tempie.
A nie tak, jakby drugośniadaniowa kanapka była białym krukiem dla żołądka.

CO JESZCZE MOŻE SPRZYJAĆ POWSTAWANIU SPONTANICZNEJ CZKAWKI:

1) gwałtowne napełnianie żołądka (szybkie jedzenie – powyższy dowód anegdotyczny)
2) przejadanie
3) spożywanie pikantnego jedzenia
4) picie gazowanych napojów
5) połykanie powietrza (częsta przyczyna podczas karmienia u noworodków i niemowląt)
6) intensywne palenie
7) nagła zmiana temperatur przyjmowanych posiłków
8) nadużywanie alkoholu [3]

JAK TO POWSTAJE:

Mechanizm czkawki wynika z zaburzeń łuku odruchowego czyli impulsu nerwowego od pobudzonego receptora do efektora.
1) Nerwami:  przeponowym , błędnym itd.
2) prowadzącymi do układu limbicznego (obszar w mózgu odpowiedzialny m. in. za czynności wegetatywne np: oddychanie), dokładniej śródmózgowia,
3) “idzie” sygnał, który  jest następnie transportowany do mięśni międzyżebrowych i przepony, żeby pobudzić je do wzięcia oddechu.
Sprawa jest jednak bardziej skomplikowana i powiązana również z innymi obszarami mózgu między innymi rdzeniem przedłużonym [2].
Przez powstanie “zaburzenia” ujawnia się aktywność układu współczulnego, który działa w sytuacji wymagającej wysiłku, mobilizacji sił
oraz w stresie [4].

Stąd teoretycznie skoro czynnik oddziałujący na układ pokarmowy zaburzył nam łuk odruchowy,  priorytetem jest, aby nic nam nie wpadło do układu oddechowego. Głośnia zaczyna się zatem zamykać nie wtedy kiedy powinna.

Dlaczego straszenie osób czkających ma potencjalny sens
Jeżeli jesteśmy straszeni to wstrzymujemy oddech. Czyli nie dostarczamy tlenu,  przetrzymujemy dwutlenek węgla we krwi/płucach.
Stąd, po co organizmowi mechanizm obronny jakim jest czkawka podczas oddychania…. skoro nie oddycha.
Priorytetem staje się wzrost stężenia tlenu i obniżenia jonów HCO3- i H+ we krwi [4] .
Dlatego oddychanie do torebki (czyli oddychanie z powrotem powietrzem ze zwiększonym udziałem CO2) czy wstrzymywanie oddechu, może być pomocne w uregulowaniu łuku odruchowego uwzględniającego udział przepony i mięśni międzyżebrowych bez udziału głośni.
Głównym zadaniem głośni jest natomiast “wydobywanie dźwięków”, a nie ” korkowanie” tchawicy [5,6] .

INNE CIEKAWOSTKI

U 20% pacjentów z chorobą Parkinsona występuje przewlekła czkawka w porównaniu do 3% wśród pozostałej populacji [7].
Elementem profilaktyki choroby Parkinsona jest dieta MIND.

WNIOSEK

Dbajmy o swoje układy pokarmowe i oddechowe, żeby czkawki nie dostawać. Chociaż w kontekście innych stanów niepożądanych w naszych organizmach, akurat spontaniczna przemijająca czkawka raczej nie należy do tych najgorszych.
Podsumowując, życzę, żeby chciało nam się dbać o nasze zdrowia 🙂

Źródło:
1. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3325297/
2. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3006663/
3. https://www.jpsmjournal.com/article/S0885-3924(09)00631-9/fulltext
4. Kąkol T. Warszawa 2007. Biologia Kompendium.
5. Praca zbiorowa. Warszawa 1991. Mała Encyklopedia Medycyny. Tom I A-G
6. https://www.medical-hypotheses.com/article/S0306-9877(05)00389-0/fulltext
7. https://www.prd-journal.com/article/S1353-8020(09)00308-3/fulltext

3 Comments

  1. Wchodzę sobie na forum, a tu taki ciekawy wątek. Fajne macie podejście do niektórych spraw. Jak dobrze, że ludzie są tak różnorodni, w przeciwnym razie umarlibyśmy z nudów.

Leave a Comment